Ochotnicza straż pożarna zbiera na nowy wóz, aparaty oddechowe albo remont remizy. Mieszkańcy chcą pomóc, firmy pytają o dokument dla księgowości, a zarząd zastanawia się, czy kwesta na festynie wymaga zgłoszenia. Ten tekst porządkuje zbiórkę dla OSP: co mówią przepisy, kto może odliczyć darowiznę i jak połączyć zbiórkę z dotacją.
Poniżej stan prawny na listopad 2026 r. To nie jest porada prawna ani podatkowa: przy dotacjach obowiązują zawsze warunki konkretnego naboru.
Zbiórka dla OSP: czy straż może zbierać darowizny?
Tak. Ochotnicza straż pożarna jest stowarzyszeniem, a ustawa o OSP wprost wymienia darowizny i zbiórki publiczne wśród źródeł jej finansowania. Wpłaty przez internet i przelewy na konto OSP nie wymagają zgłoszenia. Zgłoszenia wymaga dopiero zbiórka gotówki w miejscu publicznym, np. z puszkami na festynie.
Podstawy są dwie. Art. 1 ust. 1 ustawy o ochotniczych strażach pożarnych: OSP to „jednostki ochrony przeciwpożarowej będące stowarzyszeniami w rozumieniu ustawy (…) Prawo o stowarzyszeniach”. Art. 32 ust. 1 tej ustawy wymienia źródła pokrywania kosztów OSP, w tym „środki pochodzące od osób fizycznych i osób prawnych przekazywane w szczególności w formie dobrowolnych składek lub darowizn” (pkt 4) i „środki pochodzące ze zbiórek publicznych” (pkt 5).
Co zapewnia gmina, a na co zbierać
Zanim ruszy zbiórka, warto wiedzieć, czego można oczekiwać od gminy. Art. 10 ust. 1 pkt 1 ustawy o OSP mówi, że gmina zapewnia OSP — „stosownie do posiadanych sił i środków” — m.in. obiekty, pojazdy i sprzęt specjalistyczny, środki ochrony indywidualnej i umundurowanie oraz ich utrzymanie.
Słowa „stosownie do posiadanych sił i środków” oznaczają, że gmina nie musi pokryć wszystkiego. Zbiórka uzupełnia budżet gminy, a nie go zastępuje. Dobrze, gdy przed startem zarząd porozmawia z wójtem albo burmistrzem: ile da gmina, z jakiego programu, do kiedy trzeba mieć resztę.
Zbiórka sprawdza się zwłaszcza przy wydatkach, które łatwo pokazać mieszkańcom: sprzęt ratowniczy, defibrylator, wyposażenie dla młodzieżowej drużyny pożarniczej, remont świetlicy w remizie.
Wóz strażacki: dotacje i wkład własny
Wóz rzadko kupuje się z samych darowizn. Zwykle składa się na niego kilka źródeł: budżet gminy, dotacja i wkład własny OSP.
Ustawa przewiduje m.in. środki z budżetu państwa przekazywane przez Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej w formie dotacji, na wniosek OSP złożony za pośrednictwem komendanta powiatowego (miejskiego) PSP (art. 32 ust. 1 pkt 2 i ust. 2). Do tego dochodzą programy samorządów województw i funduszy ochrony środowiska. Ich warunki zmieniają się co roku, więc sprawdzaj aktualne ogłoszenie, a nie zeszłoroczne. Trwające nabory znajdziesz w naszej bazie grantów.
Prawie każdy z tych programów wymaga wkładu własnego. Darowizny mogą go pokryć, o ile pozwala na to nabór — jak to zaplanować i udokumentować, opisujemy w tekście o wkładzie własnym w projekcie.
Odliczenie darowizny dla OSP
Darczyńca może odliczyć darowiznę dla OSP, jeśli spełnione są warunki ogólne:
- OSP prowadzi działalność pożytku publicznego na cele z art. 4 ustawy o działalności pożytku publicznego. Dla straży naturalna jest sfera z art. 4 ust. 1 pkt 23, od 1 września 2026 r. w brzmieniu „ratownictwa, ochrony ludności i obrony cywilnej”. Status OPP nie jest potrzebny.
- Pieniądze trafiają na rachunek OSP — przelewem albo przez formularz. Wrzutka do puszki nie daje odliczenia, bo nie ma dowodu wpłaty na rachunek.
- Limit: osoba prywatna do 6% dochodu (art. 26 ust. 1 pkt 9 i ust. 5 ustawy o PIT), firma na CIT do 10% dochodu (art. 18 ust. 1 pkt 1 ustawy o CIT).
Przy płatności BLIK-iem albo kartą darczyńca potrzebuje dokumentu od OSP — potwierdzenie darowizny do PIT opisuje, co powinien zawierać. Mieszkańcom można podesłać tekst jak odliczyć darowiznę w PIT.
Puszki na festynie czy wpłaty online
| Puszki na festynie, kwesta na ulicy | Wpłaty online, przelew, kod QR | |
|---|---|---|
| Zgłoszenie | tak, na portalu zbiórek publicznych | nie |
| Sprawozdania | tak, dwa | nie osobne |
| Odliczenie dla darczyńcy | nie | tak, przy spełnieniu warunków |
| Potwierdzenie dla darczyńcy | brak danych darczyńcy | możliwe |
| Koszt | czas wolontariuszy, liczenie gotówki | prowizja operatora |
Plakat z kodem QR prowadzącym do strony zbiórki to co innego niż puszka, ale przepisy nie rozstrzygają wszystkich sytuacji na wydarzeniach — szare strefy zbiórek opisujemy osobno. Jeśli na festynie sprzedajesz cegiełki albo prowadzisz licytację, to zwykle sprzedaż, nie darowizna: cegiełka, wpisowe, licytacja.
Darowizna od firmy dla OSP
Lokalne firmy chętnie wspierają straż, bo to widoczne i bliskie mieszkańcom. Dwie rzeczy warto ustalić na początku:
- Darowizna czy sponsoring. Jeśli firma za wpłatę oczekuje logo na wozie, na strojach albo na banerze w czasie zawodów, to ekspozycja reklamowa, a nie bezpłatna darowizna. Wtedy potrzebna jest umowa sponsoringu i dokument sprzedaży.
- Dokumenty. Firma wpłaca przelewem i potrzebuje potwierdzenia dla księgowości. Przy większej kwocie albo darowiźnie rzeczowej (np. sprzęt) przyda się umowa darowizny.
Gotowe pismo z prośbą znajdziesz w tekście jak poprosić firmę o darowiznę.
Jak opisać zbiórkę na wóz albo sprzęt
Mieszkańcy pytają o trzy rzeczy: ile kosztuje całość, ile już macie i co się stanie, jeśli zbiórka się nie uda. Odpowiedz na nie w opisie:
Nowy wóz kosztuje [kwota] zł. Gmina przeznaczyła [kwota] zł, o dotację na [kwota] zł złożyliśmy wniosek do [nazwa programu]. Brakuje [kwota] zł wkładu własnego. Jeśli dotacji nie dostaniemy, zebrane pieniądze przeznaczymy na [plan B, np. sprzęt ratowniczy].
Więcej o pisaniu opisu: jak napisać opis zbiórki. Harmonogram całej akcji: jak zorganizować zbiórkę w 30 dni.
Na zdjęciach z akcji często są dzieci z młodzieżowej drużyny pożarniczej. Gdy dziecko jest głównym motywem zdjęcia, do publikacji potrzebna jest zgoda rodziców — zobacz zgodę na wizerunek w zbiórce.
Pytania
Czy darowiznę na OSP można odliczyć?
Tak, jeśli OSP prowadzi działalność pożytku publicznego, a darowizna trafiła na jej rachunek. Limit to 6% dochodu dla osoby prywatnej i 10% dla firmy na CIT.
Czy OSP może zbierać 1,5% podatku?
Tylko jeśli ma status organizacji pożytku publicznego i jest w wykazie uprawnionych na dany rok. OSP nie musi przy tym czekać dwóch lat działalności, jak inne organizacje (art. 22 ust. 1a ustawy o działalności pożytku publicznego). Kalendarz kampanii: kampania 1,5% w małej organizacji.
Czy kwesta na festynie wymaga zgłoszenia?
Tak, jeśli zbieracie gotówkę w miejscu publicznym. Zgłoszenia dokonuje się na portalu zbiórek publicznych, a po zbiórce składa sprawozdania.
Kto finansuje OSP?
Ustawa wymienia budżety samorządów, budżet państwa (przez Państwową Straż Pożarną), wpływy od ubezpieczycieli, darowizny i dobrowolne składki, zbiórki publiczne oraz środki własne OSP (art. 32 ust. 1 ustawy o OSP).
Czy składki członkowskie zbierać przez formularz darowizn?
Nie. Składka członkowska to obowiązek członka, a nie bezpłatna darowizna. Zbieraj ją osobno, żeby nie mieszać ewidencji i nie wystawiać potwierdzeń darowizny za składki.
Jak to wygląda we wspieraj.org
Piszemy to jako dostawca jednego z narzędzi do zbierania wpłat. OSP wpisana do KRS może założyć konto tak jak inne stowarzyszenia: zbiórka na wóz dostanie własną stronę z paskiem postępu, kwotą celu i terminem, a kod QR na plakat festynowy wygenerujesz w panelu. Darczyńca po wpłacie dostaje mail z potwierdzeniem. Minusy: formularz nie ma pól na nazwę firmy i NIP, więc firmy lepiej niech wpłacają przelewem; nie zbierzemy składek członkowskich ani gotówki z puszek; wpłaty ruszają po weryfikacji organizacji w Tpay.
Stan prawny na 3 listopada 2026 r. Artykuł opisuje przepisy ogólnie i nie jest poradą prawną ani podatkową. Źródła: ustawa o ochotniczych strażach pożarnych, art. 1, 10 i 32; ustawa o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, art. 3 i 4; ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych, art. 26; ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych, art. 18; ustawa o zasadach prowadzenia zbiórek publicznych.
