Umowa darowizny dla fundacji: wzór i zasady

Ktoś chce przekazać większą kwotę i pyta, czy podpisać umowę darowizny dla fundacji albo stowarzyszenia. Odpowiedź zwykle brzmi „nie trzeba”, ale są sytuacje, w których umowa chroni obie strony — przede wszystkim wtedy, gdy darowizna ma konkretny cel albo przyjdzie dopiero za jakiś czas.

Poniżej stan prawny na listopad 2026 r. To nie jest porada prawna: przy darowiźnie nieruchomości, udziałów albo przy dużej kwocie z warunkami skonsultuj umowę z prawnikiem.

Czy umowa darowizny dla fundacji jest potrzebna?

Nie, jeśli pieniądze już wpłynęły. Darowizna przelana na konto fundacji jest ważna bez pisemnej umowy, bo Kodeks cywilny uznaje umowę za ważną, gdy świadczenie zostało spełnione. Umowa przydaje się, gdy darczyńca obiecuje wpłatę w przyszłości, chce określić cel albo prosi o dokument dla księgowości.

Co mówi Kodeks cywilny

Darowiznę definiuje art. 888 § 1 Kodeksu cywilnego: „darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swego majątku”.

Formę reguluje art. 890 § 1:

Oświadczenie darczyńcy powinno być złożone w formie aktu notarialnego. Jednakże umowa darowizny zawarta bez zachowania tej formy staje się ważna, jeżeli przyrzeczone świadczenie zostało spełnione.

W praktyce oznacza to dwie rzeczy:

• Wpłata już dokonana — przelew, BLIK, karta — jest ważną darowizną bez żadnego papieru.
• Obietnica wpłaty bez aktu notarialnego jest nieskuteczna, dopóki pieniądze nie wpłyną. Jeśli firma deklaruje 30 000 zł w trzech ratach, każda wpłacona rata jest ważną darowizną, ale niewpłaconej nie wyegzekwujesz.

Nie planuj budżetu tak, jakby obietnica była pewna. Jeśli od zapowiedzianej kwoty zależy np. wkład własny do grantu, poproś o wpłatę przed podpisaniem umowy z grantodawcą albo o akt notarialny.

Kiedy umowa się przydaje

Przy zwykłych wpłatach od osób prywatnych pisemnej umowy nie zawiera się wcale. Przy płatności przez formularz na stronie — także we wspieraj.org — umowa zawiera się i wykonuje w chwili wpłaty, a darczyńcy wystarczy potwierdzenie darowizny. Kto chce zapisać cel albo warunki, podpisuje umowę i płaci przelewem.

Darowizna na określony cel: polecenie

Jeśli darczyńca chce, żeby pieniądze poszły na konkretny cel, Kodeks nazywa to poleceniem (art. 893): darczyńca „może włożyć na obdarowanego obowiązek oznaczonego działania lub zaniechania”.

Polecenie ma konsekwencje, o których warto wiedzieć przed podpisaniem:

• Darczyńca może żądać jego wykonania (art. 894 § 1). Po jego śmierci — spadkobiercy, a gdy polecenie ma na względzie interes społeczny, także właściwy organ państwowy (art. 894 § 2).
• Fundacja może odmówić, jeśli jest to usprawiedliwione „wskutek istotnej zmiany stosunków” (art. 895 § 1). Gdy wypełnienia polecenia żąda darczyńca albo jego spadkobiercy, fundacja może się też zwolnić, oddając przedmiot darowizny w stanie, w jakim się znajduje (art. 895 § 2).

Dlatego w umowie zapisz, co się stanie, gdy cel okaże się niemożliwy albo tańszy, niż zakładano. Na przykład: „Jeżeli realizacja celu okaże się niemożliwa lub koszt będzie niższy niż kwota darowizny, Obdarowana przeznaczy pozostałą kwotę na cele statutowe.” To samo zdanie przydaje się w opisie zbiórki, a o tym, czy z celowej darowizny można pokryć koszty organizacji, piszemy w tekście o kosztach administracyjnych fundacji. Co zrobić, gdy cel się zmienia albo zostaje nadwyżka, opisujemy w tekście o rozliczeniu zbiórki.

Czy darczyńca może zażądać zwrotu?

Zasadniczo nie. Kodeks przewiduje wąskie wyjątki:

• Darowizna jeszcze niewykonana — darczyńca może ją odwołać, jeśli jego sytuacja majątkowa pogorszyła się tak, że wykonanie zagroziłoby jego utrzymaniu (art. 896).
• Niedostatek darczyńcy po wykonaniu darowizny — obdarowany ma obowiązek pomóc mu w granicach istniejącego jeszcze wzbogacenia albo zwrócić wartość tego wzbogacenia (art. 897).
• Rażąca niewdzięczność obdarowanego — wtedy można odwołać nawet darowiznę wykonaną (art. 898), w ciągu roku od dowiedzenia się o niej (art. 899 § 3), oświadczeniem na piśmie (art. 900).

Pomyłkowa wpłata, np. podwójna albo z dodatkowym zerem, to inna sprawa niż odwołanie darowizny. Jeśli oddajesz pieniądze, pamiętaj o obowiązku wobec urzędu: obdarowany przekazuje informację o zwróconej darowiźnie w ciągu miesiąca od zwrotu (art. 26 ust. 6c ustawy o PIT). Jak to zaksięgować, opisujemy w tekście o księgowaniu darowizn online.

Wzór umowy darowizny pieniężnej dla fundacji

Umowa darowizny

zawarta [data] w [miejscowość] pomiędzy:

[imię i nazwisko / nazwa firmy], [adres], [PESEL albo NIP — tylko jeśli jest potrzebny], zwanym dalej Darczyńcą,

a [pełna nazwa organizacji], [adres siedziby], KRS [numer], NIP [numer], reprezentowaną przez [imię i nazwisko, funkcja — zgodnie z reprezentacją w KRS], zwaną dalej Obdarowaną.

§ 1. Darczyńca przekazuje Obdarowanej darowiznę pieniężną w kwocie [kwota] zł (słownie: [kwota]) przelewem na rachunek Obdarowanej nr [numer] [w terminie do … / w dniu podpisania umowy].

§ 2. Obdarowana przeznaczy darowiznę na [cel albo „cele statutowe”]. [Jeżeli realizacja celu okaże się niemożliwa lub jego koszt będzie niższy niż kwota darowizny, Obdarowana przeznaczy pozostałą kwotę na cele statutowe.]

§ 3. Obdarowana oświadcza, że darowiznę przyjmuje.

§ 4. Darczyńca [wyraża zgodę / nie wyraża zgody] na publiczne podanie jego [imienia i nazwiska / nazwy] jako darczyńcy. Kwoty darowizny Obdarowana nie poda publicznie bez odrębnej zgody.

§ 5. W sprawach nieuregulowanych stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego. Umowę sporządzono w dwóch egzemplarzach, po jednym dla każdej ze stron.

[podpis Darczyńcy] [podpisy osób reprezentujących Obdarowaną]

Kilka uwag do wzoru:

• Reprezentacja. Za fundację podpisują osoby wskazane w KRS, w sposób opisany w statucie (np. dwóch członków zarządu łącznie). Podpis jednej osoby, gdy statut wymaga dwóch, to proszenie się o kłopot.
• Dane osobowe. Nie wpisuj PESEL-u ani adresu, jeśli nie są do niczego potrzebne. Przy osobie prywatnej zwykle wystarczy imię, nazwisko i adres do korespondencji.
• Polecenie zamiast warunku. Unikaj sformułowań w rodzaju „pod warunkiem, że fundacja kupi…”. Warunek komplikuje sprawę bardziej niż polecenie i warto go zostawić prawnikowi.

Darowizna rzeczowa: co zmienić we wzorze

Przy rzeczach (komputery, meble, żywność) opisz w § 1 przedmiot i jego wartość. Darczyńca, który chce odliczyć taką darowiznę, potrzebuje dokumentu z danymi darczyńcy i wartością darowizny „wraz z oświadczeniem obdarowanego o jej przyjęciu” (art. 26 ust. 7 pkt 2 ustawy o PIT). Umowa z § 3 spełnia tę rolę. Przy firmach dochodzi VAT — szczegóły w tekście o darowiźnie od firmy.

Umowa darowizny a sponsoring

Jeśli firma w zamian oczekuje logo, wzmianki w mediach albo reklamy na wydarzeniu, to nie jest darowizna, tylko odpłatna usługa. Nie ukrywaj jej w umowie darowizny. Fundacja wystawia wtedy dokument sprzedaży, a firma zalicza wydatek do kosztów. Zwykłe podziękowanie z własnej inicjatywy organizacji nie zmienia darowizny w sponsoring.

Pytania

Czy umowa darowizny musi być u notariusza?

Nie, jeśli pieniądze zostały przekazane. Akt notarialny jest potrzebny, żeby obietnica przyszłej darowizny była wiążąca, oraz przy niektórych przedmiotach, np. nieruchomościach (art. 890 § 2).

Czy bez umowy darczyńca odliczy darowiznę?

Tak. Do odliczenia darowizny pieniężnej potrzebny jest dowód wpłaty na rachunek organizacji (art. 26 ust. 7 pkt 1 ustawy o PIT), a nie umowa. Krok po kroku opisujemy to w tekście o tym, jak odliczyć darowiznę w PIT.

Czy fundacja płaci podatek od darowizny przy umowie?

Umowa niczego tu nie zmienia. Fundacja nie płaci podatku od spadków i darowizn, a darowizna jest jej przychodem w CIT, zwolnionym w części przeznaczonej na cele statutowe wymienione w ustawie. Szczegóły w tekście czy fundacja płaci podatek od darowizny.

Czy umowę można podpisać mailem albo elektronicznie?

Przy darowiźnie już wykonanej przepisy nie wymagają szczególnej formy, więc skan z podpisami albo podpis elektroniczny wystarczą. Ważne, żeby treść dało się później odtworzyć.

Czy fundacja może odmówić przyjęcia darowizny?

Tak. Darowizna to umowa, więc wymaga zgody obdarowanego. Odmowa ma sens, gdy źródło pieniędzy budzi wątpliwości albo warunki darczyńcy kłócą się ze statutem. Jeśli pieniądze już wpłynęły, oddaj je: przy przelewie na rachunek, z którego przyszły, a przy BLIK-u albo karcie przez operatora płatności albo na rachunek, który poda darczyńca.

Co, jeśli darczyńca chce wycofać darowiznę po wpłacie?

Fundacja nie musi oddawać darowizny, chyba że darczyńca popadł w niedostatek (art. 897) albo skutecznie odwołał darowiznę z powodu rażącej niewdzięczności (art. 898). Jeśli mimo to zdecydujesz się oddać pieniądze, zrób to z krótkim pismem i poinformuj urząd skarbowy w ciągu miesiąca.

Stan prawny na 3 listopada 2026 r. Artykuł opisuje przepisy ogólnie i nie jest poradą prawną ani podatkową. Źródła: Kodeks cywilny, art. 888–902; ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych, art. 26 ust. 6c i 7.