Jak sprawdzić fundację przed wpłatą

Zdjęcie chorego dziecka, poruszający opis i link do wpłaty mogą być prawdziwe, ale mogą też pochodzić z cudzej zbiórki. W maju 2025 r. policja informowała o grupie, która działała przez fikcyjne fundacje i używała zdjęć chorych dzieci z prawdziwych zbiórek, a wpływy na konta tych fundacji przekroczyły 1,5 mln zł. Jak sprawdzić fundację przed wpłatą? Wystarczy kilka minut i ogólnodostępne rejestry.

Poniżej stan prawny na październik 2026 r. To nie jest porada prawna: tekst opisuje, co można sprawdzić samodzielnie, a podejrzenie przestępstwa ocenia policja albo prokuratura.

Jak sprawdzić fundację w 5 krokach

1. Znajdź numer KRS na stronie fundacji albo przy formularzu wpłaty.
2. Wpisz go w wyszukiwarkę KRS i porównaj nazwę, adres, zarząd i cel działania z tym, co widzisz na stronie zbiórki.
3. Sprawdź status OPP w odpisie z KRS, a jeśli fundacja prosi o 1,5% podatku, także w wykazie OPP.
4. Poszukaj ostatniego sprawozdania w bazie NIW albo na stronie fundacji.
5. Zobacz, kto dostaje pieniądze. Odbiorcą wpłaty ma być ta sama organizacja, a nie osoba prywatna. Przy BLIK-u i karcie na wyciągu zobaczysz potem operatora płatności, nie fundację. To normalne, dlatego odbiorcę sprawdź przed zapłatą.

Wpis w KRS potwierdza, że organizacja istnieje. Nie potwierdza, że dana zbiórka jest uczciwa.

Co potwierdza wpis w KRS, a czego nie

Rejestr jest jawny i każdy ma prawo dostępu do jego danych (art. 8 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym). Fundacja musi być do niego wpisana (art. 7 ust. 1 ustawy o fundacjach), a dane z rejestru domniemywa się jako prawdziwe (art. 17 ust. 1 ustawy o KRS). To mocny punkt wyjścia, ale ma swoje granice.

Przyjrzyj się dacie wpisu i celowi działania. Fundacja założona kilka tygodni temu albo zbiórka, która nie pasuje do celu z KRS, nie musi oznaczać oszustwa, ale to dobry powód, by napisać do organizacji i zapytać.

Czy zbiórka naprawdę należy do fundacji, najprościej sprawdzić u źródła: wpisz adres strony fundacji samodzielnie, zobacz, czy zbiórka tam jest, a w razie wątpliwości zapytaj przez kontakt podany na tej stronie.

Status OPP i wykaz do 1,5%: dwie różne rzeczy

Status organizacji pożytku publicznego widać w KRS. Wykaz to osobna lista organizacji, którym można przekazać 1,5% podatku. Prowadzi go Narodowy Instytut Wolności i publikuje do 15 grudnia każdego roku (art. 27a ustawy o działalności pożytku publicznego).

Organizacja ze statusem OPP nie musi być w wykazie. NIW podał, że w wykazie opublikowanym w grudniu 2025 r. zabrakło 543 organizacji mających status, z czego 359 nie złożyło w terminie sprawozdania.

Brak statusu OPP nie jest zarzutem. Wiele małych fundacji go nie ma, a odliczenie darowizny nie zależy od tego statusu. Co innego, jeśli ktoś prosi o 1,5%, a organizacji nie ma w wykazie.

Gdzie znaleźć sprawozdania fundacji

Miejsce zależy od rodzaju organizacji:

• Fundacja ze statusem OPP. Sprawozdanie merytoryczne i finansowe znajdziesz w bazie sprawozdań NIW.
• Fundacja bez statusu OPP. Co roku składa sprawozdanie właściwemu ministrowi i musi udostępnić je do publicznej wiadomości (art. 12 ust. 2 i 3 ustawy o fundacjach). Szukaj na jej stronie, a jeśli go nie ma, poproś mailem.
• Organizacja wpisana także do rejestru przedsiębiorców. Składa sprawozdanie finansowe do KRS, więc znajdziesz je w przeglądarce dokumentów finansowych.

Pozostałych organizacji w tej przeglądarce nie będzie: fundacja niewpisana do rejestru przedsiębiorców, jeśli jest podatnikiem CIT, przekazuje sprawozdanie finansowe do Szefa Krajowej Administracji Skarbowej, a nie do KRS. Brak dokumentu w tym miejscu nie jest więc sygnałem ostrzegawczym.

Sprawozdanie to przede wszystkim opis tego, co organizacja podaje o sobie. Patrz, czy jest aktualne, czy opisuje konkretne działania i czy pasuje do tego, co fundacja mówi w zbiórce.

Dlaczego zbiórki internetowej nie ma na zbiorki.gov.pl

Policja przypomina, że informacje o zbiórkach publicznych można sprawdzić na zbiorki.gov.pl, i przy wolontariuszu z puszką to dobra rada. Przy wpłacie online ta metoda nie zadziała, bo legalna zbiórka internetowa nie musi tam być. Ustawa dotyczy zbierania gotówki i darów w miejscu publicznym. Wyjaśniamy to w tekście o tym, dlaczego zbiórki internetowej nie zgłasza się na zbiorki.gov.pl.

Brak zbiórki online na tej liście niczego nie dowodzi. Przy puszce na ulicy jest odwrotnie: zbiórka powinna tam być, a wolontariusz ma mieć identyfikator z numerem zbiórki.

Sygnały ostrzegawcze

Żaden z nich nie jest dowodem oszustwa. Każdy to powód, żeby sprawdzić dokładniej albo zapytać.

• Prywatne konto. Zbiera „fundacja”, a odbiorcą przelewu jest osoba prywatna.
• Brak danych. Nie ma pełnej nazwy, numeru KRS, adresu ani kontaktu.
• Presja czasu. „Tylko dziś”, „ostatnia szansa”, „za godzinę będzie za późno”.
• Zdjęcie z innej zbiórki. Odwrotne wyszukiwanie obrazem pokaże, czy pojawiło się już gdzie indziej, pod innym nazwiskiem.
• Podobny adres strony. Policja ostrzega, że podrobione strony mogą wyglądać bardzo podobnie do prawdziwych. Czytaj adres uważnie.
• Link z nieznanej wiadomości. Zamiast klikać, wpisz adres fundacji samodzielnie.
• Cel poza działalnością fundacji. Zbiórka nie pasuje do tego, czym organizacja zajmuje się według KRS i swojej strony.

Co zrobić po podejrzanej wpłacie

Liczy się czas. Mazowiecka policja zaleca zacząć od banku, zanim zrobisz cokolwiek innego.

1. Zadzwoń do banku na numer z aplikacji albo z karty. Zapytaj o wstrzymanie lub odwołanie płatności i o możliwość odzyskania pieniędzy.
2. Zachowaj dowody: zrzuty ekranu strony i rozmów, adres strony, potwierdzenie płatności, numer rachunku, datę i kwotę.
3. Zawiadom policję albo prokuraturę. Nie czekaj na wynik reklamacji w banku.
4. Zgłoś fałszywą stronę do CERT Polska przez incydent.cert.pl. Podejrzany SMS przekaż na numer 8080.
5. Powiadom serwis, w którym działa zbiórka, i fundację, jeśli ktoś podszył się pod jej nazwę.
6. Nie płać nikomu, kto obiecuje odzyskanie pieniędzy za opłatą.

Zwrot nie jest gwarantowany. Ustawa o usługach płatniczych nakazuje szybki zwrot przy transakcji nieautoryzowanej (art. 46), a wpłata zatwierdzona przez Ciebie zwykle taką nie jest. Jeśli bank odrzuci reklamację, możesz zwrócić się do Rzecznika Finansowego.

Jak fundacja może ułatwić sprawdzenie

Jeśli prowadzisz fundację, potraktuj ten tekst jak listę kontrolną. Darczyńca nie powinien musieć niczego szukać:

• pełna nazwa, KRS, NIP i adres przy formularzu wpłaty,
• aktualne sprawozdanie na stronie, także bez statusu OPP,
• nazwiska zarządu i osoba do kontaktu,
• jeden stały adres zbiórki, ten sam w postach i na plakatach,
• rozliczenie zakończonych zbiórek: co udało się kupić i za ile,
• podziękowanie dla darczyńców z konkretem, a nie z ogólną formułką,
• adres, na który można zadać pytanie, i odpowiedź w ciągu kilku dni.

Dla organizacji to prosta przewaga: im łatwiej Cię sprawdzić, tym mniej powodów do wątpliwości.

Pytania

Jak sprawdzić, czy fundacja jest legalna?

Wyszukaj ją w KRS. Fundacja uzyskuje osobowość prawną z chwilą wpisu (art. 7 ust. 2 ustawy o fundacjach), więc brak wpisu to poważny sygnał. Sprawdź też, czy nazwa i numer KRS na stronie zbiórki zgadzają się z odpisem.

Czy fundacja musi mieć status OPP?

Nie. Status jest potrzebny do przyjmowania 1,5% podatku, ale nie do zbierania darowizn.

Czy stowarzyszenie sprawdzę tak samo?

Stowarzyszenie rejestrowe tak, bo też jest w KRS. Stowarzyszenie zwykłe nie ma wpisu w KRS, tylko w ewidencji prowadzonej przez organ nadzorujący (art. 40a Prawa o stowarzyszeniach), więc zapytaj, w której ewidencji jest wpisane.

Czy zbiórka na portalu jest już sprawdzona?

To zależy od portalu. Część serwisów weryfikuje zgłoszenia redakcyjnie, inne sprawdzają głównie organizatora. Zajrzyj do regulaminu i zadaj sobie te same pytania o organizatora co przy każdej innej zbiórce.

Jak to wygląda we wspieraj.org

Piszemy to jako dostawca jednego z narzędzi do zbierania wpłat, więc wprost o tym, co widzi darczyńca i co sprawdzamy:

• Weryfikacja organizacji. Zanim fundacja zacznie przyjmować wpłaty, przechodzi weryfikację w Tpay, a my sprawdzamy jej dane w rejestrach REGON i KRS. Decyzję podejmuje człowiek, a rejestry sprawdzamy ponownie co 6 miesięcy.
• Kto otrzymuje wpłatę. Przed płatnością formularz pokazuje nazwę organizacji, adres siedziby, KRS, NIP i adres kontaktowy, jeśli fundacja go podała.
• Organizator zbiórki. Te same dane są pod opisem na stronie zbiórki.
• Zgłoś nadużycie. Link jest pod formularzem wpłaty i nie wymaga rozpoczęcia płatności. Każde zgłoszenie sprawdzamy, a przy uzasadnionym podejrzeniu wstrzymujemy przyjmowanie wpłat na czas wyjaśnienia. Szczegóły są w zasadach wpłat i zgłaszania nadużyć.

Stan prawny na 29 października 2026 r. Artykuł opisuje przepisy ogólnie i nie jest poradą prawną. Źródła: ustawa o Krajowym Rejestrze Sądowym, art. 8 i 17; ustawa o fundacjach, art. 7 i 12; ustawa o działalności pożytku publicznego, art. 27a; ustawa o usługach płatniczych, art. 46; Prawo o stowarzyszeniach, art. 40a; Ministerstwo Sprawiedliwości: nadzór nad fundacjami; NIW: sprawozdania OPP; podatki.gov.pl: e-Sprawozdania Finansowe.